بستن تبلیغات

گروه خونی یکی از آزمایشات ساده و در عین حال بسیار حساس است که در آزمایشگاه ها بسیار درخواست می شود.

یک انسان بالغ حدود 6-4 لیتر خون دارد که در سر تا سر بدنش در حال گردش است. خون کارهای مهمی انجام می‌دهد اما انتقال اکسیژن به بخش های مختلف بدن، مهم ترین کار آن است. خون از چند نوع سلول شناور و مایعی به نام پلاسما Plasma تشکیل شده است.

سلول های قرمز خون که گلبول های قرمز RBC نیز نامیده می‌شوند حاوی هموگلوبین اند. این پروتئین به اکسیژن متصل می‌شود. و گلبول های قرمز اکسیژن را به بافته های بدن می‌رسانند و دی اکسید کربن را از محیط آن‌ها دور می‌کنند.

سلول های سفید WBC خون که گلبول های سفید نیز نامیده می‌شوند با عوامل عفونی مبارزه می‌کنند.

پلاکت ها Platelets به لخته شدن خون کمک می‌کنند. برای مثال، وقتی جایی از بدنمان بریده می‌شود، آن‌ها با تسهیل لخته شدن خون مانع خونریزی شدید می‌شوند.

پلاسما. حاوی املاح و پروتئین های متنوعی است.

گروه های خونی مختلف کدام اند؟

تفاوت خون های مختلف به وجود یا عدم وجود آنتی ژن های A ، B و یا هر دو بر روی گلبول های قرمز خون انسان تعریف شده است. آنتی ژن بر سطح گلبول های قرمز و آنتی بادی در پلاسمای خون قرار دارند. افراد مختلف، انواع متفاوت و ترکیب های متفاوتی از این مولکول‌ها را دارند. گروه خونی شما به آن چه که از والدین خود به ارث برده اید وابسته است. امروزه بیش از 20 نوع نظام تعیین گروه خون وجود دارد. اما نظام ABO و RH مهمترین آن‌ها هستند که برای انتقال خون استفاده می‌شوند.

اهمیت گروه خونی؟

اهمیت تشخیص گروه های خونی در انتقال خون و اریتروبلاستوز جنینی که منجر به سقط جنین می شود است. همه گروه های خونی با هم ناسازگار نیستند. مخلوط کردن گروه های خونی ناسازگار منجر به آگلوتینه (کپه کپه) شدن خون می‌انجامد که در صورتی که خون ناسازگار به شخصی تزریق شود بسیار خطرناک و کشنده است.

کشف گروه های خونی

انتقال خون یا اجزای خون از شخصی به شخص دیگر از صدها سال پیش انجام می‌شده است. بسیاری از بیماران پس از انتقال خون می‌مردند تا این که در سال 1901، یک پزشک استرالیایی به نام " کارل لندشتاینر" گروه های خونی انسان را کشف کرد. از آن زمان به بعد، انتقال خون ایمن تر شده است. فعالیت های لندشتاینر امکان تعیین گروه های خونی را فراهم کرد و به ما امکان داد انتقال خون را با اطمینان بیشتری انجام دهیم. وی به خاطر این کشف بزرگ جایزه نوبل پزشکی سال 1930 را به خود اختصاص داد. مخلوط کردن خون دو فرد ممکن است به تجمع اجزای خون در کنار یکدیگر منجر شود. در این حالت خون " کپه کپه" به نظر می‌رسد. گلبول های قرمزی که کنار هم جمع شده اند می‌توانند باعث واکنش های خطرناکی در بدن شوند. این واکنش‌ها می‌توانند نتایج مرگ باری داشته باشند. لندشتاینر کشف کرد که کپه کپه شدن خون زمانی رخ می‌دهد که فرد دریافت کننده خون، آنتی بادی ضد گلبول های فرد دهنده را در خون خود داشته باشد.

نظام ABO

بر طبق این شیوه تعیین گروه خون، چهار نوع گروه خون وجود دارد: A ، B ، AB یا O

گروه خون A اگر گروه خون شما از نوع A باشد، شما بر سطح گلبول های قرمز خود آنتی ژن A و در پلاسمای خود آنتی بادی B را دارید.

گروه خون B اگر گروه خون شما از نوع B باشد، شما بر سطح گلبول های قرمز خود آنتی ژن B و در پلاسمای خود آنتی بادی A را دارید.

گروه خون AB اگر گروه خون شما از نوع AB باشد، شما بر سطح گلبول های قرمز خود هم آنتی ژن A و هم آنتی بادی B دارید و در پلاسمای خون شما هیچ کدام از آنتی بادی های A و B وجود ندارند.

گروه خون O اگر گروه خون شما از نوع O باشد، شما بر سطح گلبول های قرمز خود هیچ کدام از آنتی ژن های A و B را ندارید و در پلاسمای خون شما هم آنتی بادی A و هم آنتی بادی B وجود دارد. 

نظام Rh

بسیاری از مردم بر سطح گلبول های قرمز عامل Rh نیز دارند. Rh آنتی ژنی است که هر کس آن را داشته باشد،+Rh محسوب می‌شود. کسانی که این آنتی ژن را ندارند،-Rh محسوب می‌شوند. شخصی که -Rh است به طور طبیعی در پلاسمای خون خود پادتن Rh ندارد (اما می‌تواند پادتن A یا B را داشته باشد). اما اگر شخصی-Rh خون+Rh دریافت کند، علیه آن پادتن Rh می‌سازد که در پلاسمای خونش ظاهر می‌شود. فرد +Rh بدون هیچ گونه مشکلی می‌تواند از فرد -Rh خون دریافت کند.

براساس نظام گروه خونی ABO که در بالا توضیح داده شد، شما ممکن است به یکی از گروه های خونی زیر تعلق داشته باشید.

O+ AB+ B+ A+
O- AB- B- A-

گروه خونی نایاب

گروه خونی انسان‌ها محدود به گروه‌هایی مانند A، AB، B و O نمی‌شود. این گروه‌ها را باید گروه‌های اصلی خونی نامید. برای انسان‌ها 360 گروه خونی شناخته شده وجود دارد. در تعریف گروه خونی نادر می‌توان گفت، افرادی که گروه خونی آنها در میان پنج تا ده هزار نفر مشابهی نداشته باشد، گروه خونی نادر دارند.

در میان حدود 80 میلیون ایرانی، حدود 40 نفر گروه خونی به نام بمبئی شناسایی شدند. افرادی که گروه خونی بمبئی دارند، آنتی ژن H را ندارند.

چلانو، نام گروه خونی نادر دیگری است که تا مدتی پیش، حدود هشت نفر در ایران با این گروه خونی در کشور شناسایی شده اند.

گروه خونی RH NULL را نیز باید یکی دیگر از گروه های خونی نادر دانست، چراکه بجز یک خواهر و برادر در کشورمان، شخص دیگری با این گروه خونی شناسایی نشده.

علاوه بر این، گروه خونی دیگری به نام لوترن بی منفی نیز در کشور شناسایی شده است.

گروه خونی KPB منفی را هم باید نادرترین گروه خونی در کشورمان دانست.

شناسایی گروه خونی نادر

این افراد ممکن است حتی با مراجعه به آزمایشگاه متوجه نادر بودن گروه خونی خود نشوند. معمولا این افراد زمانی که نیاز به انتقال خون پیدا میکنن و آزمایشات تکمیلی متوجه گروه خونی نادر خود می شوند. سازمان انتقال خون نیز با آزمایش خون افرادی که برای اهدای خون به این سازمان مراجعه می کنند، این افراد را با گروه خونی های نادر را شناسایی می کند. 

نحوه به وجود آمدن گروه های خونی نادر

تغییرات ژنتیکی ناشی از ازدواج‌های فامیلی و یا تغییرات محیطی که به دنبال شرایط جغرافیایی ویژه حاصل می‌شوند موجب گردد گروه خونی نادر در یک خانواده و در یک نژاد بیشتر شود. به عنوان مثال در برخی جزایر آسیای شرقی، تمامی افراد دارای گروه خونی O هستند و یا در برخی مناطق امریکای لاتین، قبایلی هستند که تنها گروه خونی A دارند. دلیل به وجود آمدن گروه خونی بمبئی نیز همین شرایط و تغییرات ژنتیکی است. این گروه خونی همان O منفی یا مثبت است که فاقد آنتی‌ژن H است. دلیل این نامگذاری هم آن است که اولین شخصی که با این گروه خونی مشاهده شد، ساکن بمبئی بوده است.

اصول آزمایش گروه خونی

همانطور که گفته شد اصول آزمایش گروه خونی ABO بر اساس وجود و یا عدم وجود آنتی ژن های A ، B و یا هر دو بر روی گلبول های قرمز خون انسان است. در این سیستم به طور طبیعی بر ضد آنتی ژن های A و B در سرم افرادی که فاقد هر کدام از این آنتی ژن ها می باشند، آنتی بادی وجود دارد. 

Antibodies regularly present in the serum Antigenes present on the red blood cells Blood group
Anti-A & Anti-B Neither A nor B O
Anti-B A A
Anti-A B B
None A & B AB

آنتی بادی های AB,B,A

آنتی بادی های منوکلونال آنتی A، آنتی B و آنتی AB (معرف AB جداگانه عرضه می شود) آنتی بادی هایی از کلاس IgM می باشند که به وسیله رده های سلولی هیبریدومای موشی ترشح می گردند. محلول آنتی AB ترکیبی از آنتی بادی های منوکلونال آنتی A و آنتی B  می باشد. آنتی بادی های منوکلونال ذکر شده به خاطر توانایی در آگلوتیناسیون اختصاصی گلبول های قرمز انسانی واجد آنتی ژن های A و B در آزمایش آگلوتیناسیون مستقیم (آزمایش اسلاید، میکروپلیت و آزمایش لوله ای) انتخاب شده اند. این آنتی بادی ها هیچ گونه آگلوتیناسیون غیر اختصاصی ایجاد نمی نمایند. 

آنتی D ترکیبی

آنتی D ترکیبی (Blend) مخلوطی از دو منوکلونال آنتی بادی انسانی از کلاس IgG و IgM می باشد. از این آنتی ژن می توان برای تشخیص Rh (مثبت و یا منفی) استفاده نمود. این آنتی D ترکیبی به علت وجود آنتی بادی IgG (آنتی بادی ناقص) می تواند در آزمون آنتی گلبوبین غیر مستقیم (تست کمبس) نیز استفاده گردد. این آنتی بادی منوکلونال ترکیبی به منظور مشخص نمودن انواع ضعیف آنتی ژن D تهیه گردیده است. این ترکیب هیچ گونه واکنش متقاطع ایجاد ننموده و واکنش آگلوتیناسیون غیر اختصاصی با گلبول های قرمز D منفی ایجاد نمی نماید. 

احتیاط

آنتی بادی های A,B,D,AB حاصل تولید در شاخته علوم فناوری زیستی بوده لذا با توجه به اینکه در روند تولید این محصولات از مواد با منشاء حیوانی (fetal celf serum) استفاده شده، احتیاط لازم در نظر گرفته شود. 

این آنتی بادی ها حاوی مواد نگه دارنده (0.1 درصد سدیم آزاید) هستند، لذا از تماس با پوست و مخاط جلوگیری به عمل آورده و در صورت تماس با آب فراوان شستشو دهید.

روش آزمایش گروه خونی

 آزمایشات گروه خون به دو روش کلی سل تایپ Cell Typing یا Forward Typing و بک تایپ Back Typing یا Reverse Typing می توان انجام داد. 

در روش سل تایپ از روی آنتی ژن سطح گلبول های قرمز پی به گروه خونی خواهیم برد و در روش بک تایپ از با استفاده از سرم فرد و آنتی بادی های موجود در سرم پی به گروه خونی خواهیم برد. هر کدام از روش ها مزایای خود را دارند.

روش سل تایپ خود به دو دسته ی اسلایدی و لوله ای تقسیم می شود. ابتدا به روش انجام سل تایپ مپردازیم.

سل تایپ Cell Typing

روش اسلاید Slide Methods

1. از هر کدام از آنتی بادی های A و B و D روی اسلاید تمیز بریزید (در هنگام ریختن احتیاط کنید این آنتی بادی با یکدیگر مخلوط نشوند). 

2. یک قطره از گلبول های قرمز 40% را به هر کدام از آنتی بادی ها اضافه نمایید (سوسپانسیون با غلظت بالای 40% در روش اسلایدی می تواند واکنش ضعیف به همراه داشته باشد).

3. با اپلیکاتور به صورت چرخشی ترکیب خون و آنتی بادی ها را به خوبی مخلوط نمائید. (توجه داشته باشید برای مخلوط کردن هر کدام از قطره ها، اپلیکاتور جدید استفاده نمایید).

4. با حرکت چرخشی اسلاید نتیجه آگلوتینا را در عرض 30 ثانیه الی 2 دقیقه بخوانید

از گلبول های A، B و O مثبت و منفی استاندارد به عنوان کنترل استفاده نمایید. 

مشاهده آگلوتینه در هر کدام از ترکیب خون و آنتی بادی، نشان دهنده وجود آن آنتی ژن است. برای درک بهتر موضوع تصاویر زیر را مشاهده نمایید.

سل تایپ Cell typing

روش لوله ای Tube Methods

1. گلبول های قرمز را با سرم فیزولوژی (NaCl 0.85%) سه بار بشویید. به این ترتیب سوسپانسیون 2-5% تهیه شده.

2. سوسپانسیون 2-5 درصد گلبول های قرمز در سرم فیزیولوژی تهیه نمایید. 

3. سه لوله برای آنتی A، آنتی B، آنتی D مشخص نمایید. 

4. یک قطره از هر معرف را به لوله های نام گذاری شده مرحله قبل بریزید.

5. یک قطره از سوسپانسیون گلبولی را به هر لوله اضافه نموده و به خوبی مخلوط نمایید. 

6. برای مشاهده سریع، بعد از مخلوط کردن به مدت 10-20 ثانیه با سرعت 1000-1500 RPM سانتریفیوژ نمایید یا 30 دقیقه در دمای اتاق قرار دهید. 

7. با تکان دادن دادن لوله به آرامی رسوب را از انتهای لوله جدا کنید. 

8. نتیجه را آزمایش را به صورت چشمی یا زیر میکروسکوپ بخوانید. 

هرگاه نتیجه تست لوله D منفی باشد، آزمایش کومبس غیر مستقیم به منظور جستجوی آنتی ژن های ضعیف D انجام میگیرد. 

 روش بک تایپ Back Typing

در این روش با استفاده از سرم فرد از نظر وجود آنتی بادی های طبیعی مورد و به منظور تایید روش سل تایپ مورد استفاده قرار میگیرد. اهمیت بک تایپ به دلیل وجود گروه های نادر و فرعی خون است. 

ابتدا سه لوله انتخاب کرده

1. لوله ی اول: سوسپانسیون 5-2% گلبول قرمز A Cell را اضافه کنید. نکته: دقت شود که این سوسپانسیون A Cell از ترکیب خون حداقل دو نفر استفاده شود چون یک فرد به تنهایی ممکن است دارای تعداد کمی سایت آنتیژنیک A باشد (به دلیل وجود تعدد زیر گروه های A).

2. لوله دوم: سوسپانسیون B Cell که از نمونه ی حداقل دو فرد استفاده شود (زیر گروه های B کمتر است).

3. لوله سوم: سوسپانسیون حداقل یک فرد با گروه خون O کافی است (در روش بک تایپ، استفاده از Ocell الزامی نمی باشد).

4. سپس ۲ قطره سرم مجهول به هر لوله اضافه کنید (دقت شود که نسبت سرم به سوسپانسیون 2 برابر است زیرا نمونه سرم ممکن است Ab های کمتری داشته باشد).

5. به آرامی محتویات لوله ها را مخلوط كنید و سپس به مدت 10-20 ثانیه با دور rpm1000-1500 سانتریفیوژ نمایید.

6. لوله ها را در مقابل نور به ملایمت تكان داده و از نظر آگلوتیناسیون بررسی نمایید.

7. درصورت هماهنگی و همخوانی بین Back type , Cell type نتیجه گروه خون را می توان گزارش نمود.


نکات مهم آزمایش گروه خونی

در نوزادان کمتر از ۶ماه به دلیل نقص طبیعی آنتی بادی های سرم و در افراد مسن به دلیل ضعف این Ab ها از cell type استفاده می شود.

در تعیین Rh فقط میتوان از روش های cell type استفاده کرد زیرا آنتی بادی Rh تنها در سرم افرادی یافت می شود که علیه آنتی ژن Rh حساس شده اند و از کلاس IgG می باشد، بنابراین فقط با بررسی آنتی ژن سطحی به روش سل تایپ تعیین می شود.

برای گروه خون های فرعی بدلیل تضعيف يا فقدان آنتي ژن های A يا B و يا هردو، بهتر است از Back Type استفاده شود.

در مورد گروه خونی بمبئی هم بدلیل عدم وجود Ag H و وجود Anti H از Back Type استفاده میکنیم.

عوامل تکنیکی ایجاد خطا آزمایش

شایعترین علت بروز خطا و ایجاد ناهماهنگی در گروهبندی سلولی و سرمی را عوامل تکنیکی تشکیل می دهند که رایج ترین آنها عبارتند از:

1. آلودگی ابزار (لوله ،پی پت و غیره) معرف ها (آنتی سرم و سوسپانسیون سلولی) که واکنش های مثبت و منفی کاذب را به همراه دارند.

2. عدم تناسب سرم یا آنتی سرم با سوسپانسیون سلولی (واکنش منفی کاذب)

3. عدم توجه به وجود همولیز (منفی کاذب)

4. تضعیف یا کاهش تیتر آنتی سرم و کهنه بودن سوسپانسیون سلولی که واکنش منفی کاذب به همراه دارند.

5. اشتباهات پرسنل در تعیین هویت بیمار یا معرفها، عدم استفاده از میکروسکوپ در تایید نتایج منفی.

انتقال خون

چه کسی از چه کسی می‌تواند خون دریافت کند؟ شما می‌توانید به شخصی با گروه خون A، خون A و به شخصی با گروه خون B، خون B تزریق کنید و برای گروه های خونی دیگر نیز همین طور. البته، در برخی موارد اورژانس می‌توانید از فردی با گروه خون متفاوت خون دریافت کنید یا به شخصی با گروه خونی دیگر خون بدهید. اگر فرد دریافت کنند خون، گروه خونی دارد که علیه آنتی ژن گروه خون دهنده، آنتی بادی تولید نمی کند، انتقال خون می‌تواند با موفقیت انجام شود. اما اگر فردی که می‌خواهد خون دریافت کند، آنتی بادی هایی دارد که با آنتی ژن های خون دهنده پیوند می‌شوند، گلبول های قرمز خون دهنده لخته خواهند شد. 

افرادی که گروه خون آنان از نوع O است، دهنده عمومی و افرادی که گروه خون آنان از نوع AB است، گیرنده عمومی نامیده می‌شوند. توجه کنید همانطور که قبلا گفته شد، در سرم خون افراد Rh منفی، به طور طبیعی آنتی بادی علیه آنتی ژن Rh وجود ندارد اما اگر شخصی-Rh خون+Rh دریافت کند، علیه آن پادتن Rh می‌سازد که در پلاسمای خونش ظاهر می‌شود. فرد +Rh بدون مشکلی می‌تواند از فرد -Rh خون دریافت کند.

نکات مهم انتقال خون

گروه های خونی نادر برای انتقال خون باید از همان گروه نادر اهدا شود. 

نحوه توارث گروه خونی از والدین

گروه خون افراد از والدین به ارث می رسد و یک فتوتیپ دو آللی است که بسته به ژنوتیپ آن به صورت یا هتروزیگوت یا هموزیگوت وجود دارد. چیزی که در آزمایش گروه خون مشخص می شود، فنوتیپ است. درست است که آزمایش گروه خونی نمی تواند در تمام موارد پاسخگوی تشخیص هویت والدین و فرزند واقعی شود، اما تا حدودی میتوان با آگاهی از نحوه توارث گروه خونی از والدین به فرزندان، در تعیین هویت والدین یا فرزندان نقش داشته باشد.

جدول فوق نشان میدهد که گروه خونی فرزند از یک والدین چه حالت هایی میتواند داشته باشد. 

والدین O + O = فرزند O

والدین O + A = فرزند O یا A

والدین O + B = فرزند O یا B

والدینO + AB = فرزند A یا B

والدین A + A = فرزند A یا O

والدین A + B = فرزند A یا B یا AB یا O

والدین A + AB = فرزند A یا B یا AB

والدین B + B = فرزند B یا O

والدین B + AB = فرزند A یا B یا AB

والدین AB + AB = فرزند A یا B یا AB

 

هر دو والد Rh- = فرزند Rh-

هر دو والد Rh+ = فرزند Rh+ یا Rh-

یکی از والدین Rh+ و دیگری Rh- = فرزند Rh+ یا Rh-

فراوانی گروه های خون

فراوانی گروه های خون در کشور ها و حتی شهرهای مختلف متفاوت است اما به طور تقریبی به شرح نمودار زیر است. 

تمرین انجام گروه خون

بازی های آنلاین تحت وب جهت تمرین تست گروه خون طراحی شده. میتوانید روی لینک های زیر کلیک کنید تا وارد بازی شوید.

بازی شماره 1

بازی شماره 2

برخی منابع مورد استفاده

1. کتاب راهنمای اساسی گروههای خونی نویسنده: جف دنیلز– مترجم: جهانگیر عبدی

2. جزوه آموزشی شماره 73 سازمان انتقال خون ایران

3. SOP های سازمان انتقال خون

ادامه مطلب...

کشف قارچی مرگبار در بیمارستان ها با خاصیت مقاومت چندگانه ی دارویی و آنتی بیوتیکی

یک نوع قارچ کشنده به نام Candida auris در بیمارستان ها کشف شده است که نسبت به تمام داروهای آنتی بیوتیکی مقاوم می باشد.
در سال 2009 این قارچ در 9 کشور از جمله ایالات متحده موجب عفونت تهاجمی شده بود که این عفونت میزان مرگ بالایی را به دنبال داشت و هم چنین باعث ورشکست شدن حداقل دو بیمارستان شد.

میکروب شناسان دانشکده ی پزشکی دانشگاه Case Western تحقیقات گسترده ای بر روی نمونه های جمع آوری شده ی آلوده به این قارچ از تمام جهان انجام داده اند و طبق آن ثابت شد داروی تحقیقاتی به نام SCY_078 برای درمان این عفونت ها موثر می باشد.
طبق تحقیقات پروفسور محمود غنوم، رئیس مرکز قارچ شناسی پزشکی این دانشگاه، بر روی 16 گونه ی جمع آوری شده از بیماران عفونی و بررسی 11 نوع داروی ضدقارچی ثابت شد این گونه‌ها تا حدی نسبت به این داروها مقاوم می‌باشند؛ اما غلظت کمی از داروی تحقیقاتی SCY_078 می‌تواند قارچ را از شکل طبیعی بیاندازد و رشد آن را مختل کند.

این مطالعه برای اولین بار نشان داد که این قارچ مانند سایر قارچ‌ها جوانه نمی‌زند و اسپور تولید نمی‌کند و توانایی بالقوه‌ای نیز برای گسترش در بیمارستان‌ها دارد.
تحقیقات پروفسور غنوم یک بنیاد برای درمان‌های کلینیکی مقابله با این بیماری راه انداخت. همچنین دو پیشرفت در راستای درمان مبتلایان به این قارچ اتفاق افتاد؛ اولا مشخص شد که این بیماری قابل سرایت به افراد دیگر می‌باشد و ثانیا پزشکان از داروی جدید برای درمان آگاه شدند.

مطالعه بیشتر

http://www.medscape.com/viewarticle/878034

منبع

پایگاه بیماری های عفونی نوپدید و بازپدید

ادامه مطلب...

رشته ی علوم آزمایشگاهی (Medical laboratory sciences) یکی از شاخه های علوم پزشکی است. این رشته از جمله رشته هایی است که تاثیر بسزایی در بهداشت و کاهش هزینه های درمانی دارد. جایگاه خاص این رشته در بین رشته های علوم پزشکی به دلیل نقش آن در تشخیص و درمان و پیشگیری وپیگیری بیماری های مختلف است. سر و کار این رشته بیشتر با آنالیز آزمایشگاهی خون و مایعات و بافت های بدن انسان است. فارغ التحصیلان این رشته با آزمایش های مختلف بیوشیمیایی و هماتولوژی می توانند پزشک را در اتخاذ تشخیص درست وحتی در درمان یاری کنند. متقاضیان این رشته باید توجه داشته باشند این رشته بیشتر با تشیص سر و کار دارد و برخورد با بیمار در این رشته نسبت به سایر رشته ها کمتر وجود ندارد.

 تاریخچه

تا سال ۱۹۷۶ رشته علوم آزمایشگاهی با نام Medical Technology خوانده می شد و پس از آن به Medical Laboratory Sciences تغییر نام داد و امروزه نیز در اکثر دانشگاههای دنیا با همین نام و یا Clinical Laboratory Sciences خوانده می شود. تا قبل از انقلاب در ایران دوره‌های چهار ساله کارشناسی پیوسته دایر بود که بعد از آن به شکل کاردانی و دکترای حرفه‌ای تغییر یافت و از سال ۱۳۷۲ تا سال ۱۳۸۶ مقاطع کاردانی و کارشناسی ناپیوسته این رشته در دانشگاهها ارائه میگردید. از سال ۱۳۸۷ به بعد نیز این رشته در مقطع کارشناسی دانشجو می پذیرد.

شرایط قبولی در رشته علوم آزمایشگاهی

قابل ذکر است که رشته ی علوم آزمایشگاهی در زیرگروه ۱ رشته های علوم تجربی قرار میگیرد وضرایب دروس اختصاصی برای این رشته ی دانشگاهی به قرار زیر است:
ظرایب کنکور برای این رشته
زمین شناسی=صفر
زیست شناسی=4
شیمی=3
فیزیک=2
ریاضیات=2
با توجه به ضرایب فوق، قبولی در کنکور این رشته مشروط به قوی بودن در دروس زیست و شیمی است.

دروس تحصیلی رشته علوم آزمایشگاهی

دروس این رشته شباهت زیادی به دروس پایه در پزشکی دارند. در مقطع کارشناسی پیوسته ۱۳۰ واحد دارد که ۱۶واحد آن کار آموزی در مراکز بالینی است. در مقطع کارشناسی رشته ی علوم آز مایشگاهی دروس تحصیلی را میتوان به دو بخش دروس پایه و تخصصی تقسیم کرد.

تعداد واحدهای کارشناسی علوم آزمایشگاهی

دروس عمومی: 22 واحد
دروس پایه: 31 واحد
دروس اختصاصی: 61 واحد
کارآموزی در عرصه: 16 واحد
جمع واحد: 130 واحد

دروس رشته علوم آزمایشگاهی

دروس عمومی

مبانی نظری اسلام – اخلاق اسلامی – انقلاب اسلامی – تاریخ و تمدن اسلامی – آشنایی با منابع اسلامی – جمعیت و تنظیم خانواده – ادبیات فارسی – زبان عمومی – تربیت بدنی 1 و 2

دروس پایه

فیزیک عمومی و آزمایشگاه فیزیک عمومی - فیزیولوژی نظری و فیزیولوژی عملی - فیزیک حیاتی- شیمی عمومی و آزمایشگاه شیمی عمومی - بافت شناسی نظری و آزمایشگاه بافت شناسی - بیوشیمی عمومی و آزمایشگاهی بیوشیمی عمومی - بهداشت عمومی و اپیدمیولوژی - روانشناسی عمومی - زیست شناسی سلولی و مولکولی - کامپیوتر- آناتومی نظری - آناتومی عملی - آمار حیاتی -

دروس اختصاصی

بیوشیمی پزشکی1 و آزمایشگاه بیوشیمی پزشکی1 - اصول ایمنی و حفاظت در آزمایشگاه - خون شناسی1 و آزمایشگاه خون شناسی1 - میکروب شناسی عمومی و آزمایشگاه میکروب شناسی عمومی - اصول فنی و نگهداری تجهیزات آزمایشگاهی - انگل شناسی1 (کرم ها) و آزمایشگاه انگل شناسی1 -ایمونوهماتولوژی و آزمایشگاه ایمونوهماتولوژی - ایمنی شناسی پزشکی و آزمایشگاه ایمنی شناسی پزشکی هورمون شناسی و آزمایشگاه هورمون شناسی - ویروس شناسی پزشکی و آزمایشگاه ویروس شناسی پزشکی - قارچ شناسی پزشکی و آزمایشگاه قارچ شناسی پزشکی - انگل شناسی2 (تک یاخته و حشره شناسی پزشکی) و آزمایشگاه انگل شناسی2 - خون شناسی2 و آزمایشگاه خون شناسی2 - آسیب شناسی عمومی و آزمایشگاه آسیب شناسی عملی - اصول مدیریت و قوانین آزمایشگاه - روش های کنترل کیفی در آزمایشگاه های بالینی - بیوشیمی پزشکی2 و آزمایشگاه بیوشیمی پزشکی2 - باکتری شناسی پزشکی و آزمایشگاه باکتری شناسی پزشکی – فارماکولوژی - آشنایی با بیماری های داخلی - سم شناسی و آزمایشگاه سم شناسی - ژنتیک پزشکی - سمینار- متون انگلیسی و ترمینولوژی پزشکی

طول دوره و ساختار آن

متوسط طول دوره کارشناسی پیوسته علوم آزمایشگاهی 7 ترم 3.5 تا 4 سال و نظام آموزشی آن مطابق آیین نامه آموزشی کاردانی کارشناسی پیوسته و نا پیوسته مصوب شورای عالی برنامه ریزی علوم پزشکی است.

مهارت‌ها

یک دانش آموخته ی کارشناسی علوم آزمایشگاهی مهارت‌های مختلفی را در زمینه آزمایش‌های پزشکی دارد. این مهارت‌ها در زمینه‌های مختلفی همچون خونگیری، خون شناسی (هماتولوژی)، ایمنی شناسی (ایمونولوژی)، بیوشیمی بالینی، ژنتیک، بافت شناسی، قارچ شناسی، باکتری شناسی و انگل شناسی هستند. تحصیل این رشته نیازمند کار با نمونه‌های خون، ادرار و مدفوع است و افرادی که نسبت به این نمونه‌ها حساسیت دارند هنگام کار عملی به مشکل برمی‌خورند.

نقش و وظايف

دانش آموختگان این رشته با نمونه‌برداری از نمونه‌های بیولوژیک مانند خون، ادرار و مدفوع و … و آماده‌سازی نمونه‌ها و آزمایش‌های مختلف بیوشیمی، هماتولوژی، میکروبیولوژی و … سر و کار دارد و همچنین می‌تواند آزمایش‌های تخصصی هورمون شناسی، ایمونولوژی و سایر تست‌های تخصصی را انجام دهد و مسؤول بخش‌های مختلف یک آزمایشگاه تشخیص طبی مانند بخش نمونه‌برداری، بیوشیمی، هورمون شناسی، ایمونولوژی و…
1- خواندن نام كامل و كوتاه كليه آزمايشات تشخيصي روتين واختصاصي در نسخ پزشكان
2- انجام صحيح خونگيري و نمونه گيري و رعايت شرايط لازم براي هر آزمايش
3- داشتن اطلاعات كافي از آزمايشات اورژانس
4- مراقبت از بيمار در حين نمونه گيري و پس از آن
5- رعايت كليه اصول اخلاقي و بهداشتي در حين نمونه گيري
6- كنترل شرايط بيمار از نظر آمادگي هاي قبل از نمونه گيري (شامل ناشتا بودن )
7- رعايت نمودن زمان صحيح انجام هر آزمايش وشرايط نگهداري وذخيره نمونه ها
8- انجام آزمايشات اورژانس وگزارش سريع آن به مسئول فني آزمايشگاه
9- انجام كليه آزمايشات روتين و اختصاصی بطور دقيق وصحيح با همكاري كارشناسان
10- بررسي وكنترل نتايج بدست آمده براي حصول اطمينان وتطبيق با سير نتايج آزمايشات هر بيمار
11- اعمال روشهاي كنترل كيفي وثبت نتايج در دفاتر مخصوص و رسم نمودارها
12- ارتباط با بيمار و همراهان
13- گزارش آزمايشات به شيوه مناسب به مسئول فني آزمايشگاه

ادامه تحصیل

فارق التحصیلان مقطع کارشناسی علوم آزمایشگاهی می توانند از طریق آزمون کارشناسی به کارشناسی ارشد در گرایش‌های زیر ادامه تحصیل دهند : بیوشیمی بالینی، خون شناسی، انگل شناسی، میکروب شناسی، قارچ شناسی، ویروس شناسی، ژنتیک انسانی، ایمونولوژی، بیوتکنولوژی، فیزیولوژی، سم‌شناسی، حشره شناسی پزشکی، نانوتکنولوژی پزشکی، فیزیک پزشکی و سایر رشته هایی که طبق مصوبات مجوز ادامه تحصیل در آن را دارد. فارق التحصیلان کارشناسی ارشد با شرکت در آزمون کارشناسی ارشد به PHD می توانند در گرایش‌های مذکور شرکت نمایند.
گفتنی است که رشته علوم‌آزمایشگاهی در کشور ما تا مقطع کارشناسی به صورت ناپیوسته دانشجو پذیرش میشد (اما از سال 1387 اولین دوره کارشناسی پیوسته پذیرش شد و تا کنون ادامه دارد) و پس از آن فرد می تواند در دیگر گرایش‌های این رشته اعم از بیوشیمی وهماتولوژی و غیره ادامه تحصیل دهد.

روز بزرگداشت

از ۳۰ فروردین ۱۳۸۲ که اولین بزرگداشت حکیم فرزانه و دانشمند برجسته ایرانی، سید اسماعیل جرجانی، بنیانگذار علم آزمایشگاه برگزار گردید، این روز به عنوان روز بزرگداشت علوم آزمایشگاهیان تشخیص طبی تعیین شد و هر سال انجمن‌ها و تشکل‌های علوم آزمایشگاهی این روز را گرامی می دارند. این رشته از آن جهت که بسیار حساس و تعیین کننده در سلامت جامعه و بسیار کمک کننده در تشخیص پزشکان می‌باشد، نقشی بسیار کلیدی و مهم در عرصه پزشکی ایفا میکند. و دانشجویان این رشته بایستی به این باور برسند که کاری بسیار حساس و دقيق را انتخاب نموده اند وبایستی خود را به صورت یک قطب و قدرت علمی در بیاورند و تا جایی که می توانند بر اطلاعات علمی خود بیفزایند.

بازار کار در ایران

این رشته از نظر کاربرد و بازارکار، یکی از رشته‌های خوب گروه پزشکی است. زیرا با توجه به توسعه و اهمیت امر بهداشت و زمینه مناسب کاری، اغلب فارغ‌التحصیلان این رشته به راحتی وارد بازارکار می‌شوند.
دانش آموختگان می‌توانند در مراکز زیر مشغول به کار شوند:
آزمایشگاه‌های بالینی بیمارستانهای دولتی و خصوصی
آزمایشگاه‌های مراکز بهداشتی
آزمایشگاه‌های تشخیص طبی خصوصی
انستیتوها و مراکز تحقیقاتی و آموزشی
کارخانه‌های تولید وسایل و مواد آزمایشگاهی
شرکتهای پخش فراورده‌های بیولوژیک و آزمایشگاهی
آزمایشگاه‌های پزشکی قانونی
آزمایشگاه‌های سازمان انتقال خون

در حال حاضر تلاش های زیادی برای راه اندازی مجدد دوره دکتری حرفه ای علوم آزمایشگاهی در جریان است

درآمد

میزان درآمد کارشناسان علوم آزمایشگاهی در ایران در حال حاضر(1396) بسته به محل کار معمولاً بین 1 تا ۲ میلیون تومان در ماه است.

امکان تاسیس آزمایشگاه

فارغ التحصیلان مقطع دکترا امکان راه اندازی آزمایشگاه در گرایش خود را دارند. درباره تأسیس آزمایشگاه تشخیص پزشکی گفتنی است که درحال حاضر بر اساس مجوز وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، کسانی حق تأسیس آزمایشگاه تشخیص پزشکی دارند که در یکی از رشته‌های پاتولوژی یا علوم آزمایشگاهی دارای درجه دکترای حرفه‌ای باشند. کسانی که دارای تخصص پاتولوژی هستند افرادی هستند که دارای درجه دکترای حرفه‌ای پزشکی هستند و افراد دیگر که دارای درجه دکترای حرفه‌ای علوم آزمایشگاهی یا آزمایشگاه بالینی هستند، افرادی هستند که در رشته علوم آزمایشگاهی مدرک دکترای حرفه‌ای گرفته‌اند. البته دارندگان مدرک phd در هر کدام از رشته های تخصصی آزمایشگاه اجازه تاسیس آزمایشگاه در حیطه تخصصی خود را دارند.

مشکلات دانش آموختگان علوم آزمایشگاهی در ایران

دانش آموختگان این رشته در ایران همواره از شغل خود به عنوان شغلی مورد ستم یاد می‌کنند. استفاده از افرادی با رشته‌های تحصیلی غیرمرتبط در آزمایشگاه و حتی کسانی که صرفاً دوره‌های کوتاه مدت دیده‌اند.
پایین بودن درآمد نسبت به سختی دروس گذرانده شده و کارهای عملی آزمایشگاه لغو حق تأسیس آزمایشگاه برای پزشکان پاتولوژیست برخی از موارد اعتراضی دانش آموختگان و کارکنان این رشته هستند.

ادامه مطلب...

در این مطلب فهرست اختصارات آزمایشات روتین و پر درخواست را به ترتیب حروف الفبا قرار دادیم تا مورد استفاده آزمایشگاهیان گرامی و علاقمندان عزیز قرار گیرد.

اگر شما خواننده گرامی تست های دیگری میشناسید تقاضامندیم از طریق نظرات در انتهای همین مطلب برای ما ارسال کنید تا در کامل کردن این فهرست سهیم باشید.

A

هورمون کنترل کننده ادرار Antidiuretic hormone ADH
برای تشخیص باسیل سل کاربرد دارد Acid-fast bacilli AFB
جهت اسکرین سلامت جنین برای زنان باردار Alpha Fetoprotein AFP
 نسبت آلبومین به گلوکز Albumin / globulin ratio  A/G ratio 
 آنزیم کبدی و برای تشخیص بیماری های کبدی  Alkaline Phosphatase  ALP – Alk-p 
 آنزیم کبدی و برای تشخیص بیماری های کبدی Alanine amino transferase  ALT – SGPT 
 یکی از تست های مهم در ارزیابی ناباروری است Anti Mullerian Hormone  AMH 
آنتی بادی ضد هسته و برای تشخیص بیماری های خود ایمنی Anti nuclear antibody ANA 
برای بیماری های رماتیسمی و گلودرد های چرکی کابرد دارد Anti streptolysin O titer ASO
آنزیم کبدی و برای تشخیص بیماری های کبدی Aspartate aminotransferase AST – SGOT

 

B

 آنزیم کبدی برای تشخیص یرقان Bilirubin  Bili
 میزان قند خون جهت تشخیص دیابت نوع یک و دو Blood suger  BS
 زمان بند آمدن خون (از لاله گوش) Bleeding time  BT
 نیتروژن اوره خون (از ادرار دفع می‏شود‏) Blood urea nitrogen  BUN

 

C

میزان کلسیم که به صورت یونیزه در سرم خون یافت می‏شود‏ Calcium Ca
شمارش کامل سلول های خونی Complete blood cell count CBC
آنتی ژن کارسینوژن جنینی در تشخیص بد خیمی ها و سرطان Carcino embryonic antigen CEA
اندازه گیری میزان کلر در بدن برای تشخیص بیماری های نادر Chloride Cl
تشخیص برخی بیماری های ویروسی Cyto megalo virus CMV
تست معمول آگلوتيناسیون براي تشخيص بروسلوز (تب مالت) Coombs Wright Coombs Wright
آنزیم مترشحه از عضلات بدن به ویژه قلب در تشخیص بیماری های قلبی Creatine phosphokinase CPK – CP
پروتئین فاز حاد در تشخیص بیماری های عفونی و التهابی C-reactive protein CRP
کشت و تعیین حساسیت میکروبی Culture and sensitivity C & S
مایع مغزی-نخاعی در تشخیص بیماری عفونی مغز و نخاع Cerebrospinal fluid CSF
زمان لخته شدن خون Clotting Time CT
تعیین زود رس سکته قلبی Cardiac troponin I cTnI
تعیین زود رس سکته قلبی Cardiac troponin T cTnT

 

D

میزان هورمون جنسی DHEA در خون Dehydro Epi Androsterone Sulfate DHEA-SO4
یکی از تست های حساس جهت بررسی ترومبوز عروقی D-Dimer D-Dimer

 

E

نوار قلب Electrocardiogram ECG – EKG
الایزا (روش انجام تست ها بر اساس اتصال آنتی ژن و آنتی بادی) Enzyme-linked immunosorbent assay ELISA
میزان رسوب گلبول های قرمز جهت تشخیص بیماری های عفونی و التهابی Erythrocyte sedimentation rate ESR
میزان هورمون جنسی استرادیول در خون Estradiol Estradiol

 

F

میزان قند خون ناشتا جهت تشخیص دیابت نوع یک و دو Fasting blood suger FBS
میزان آهن خون جهت تشخیص کم خونی Serum Iron Fe
اندازه گیری آنزیم پروستات آزاد بدن در تشخیص بدخیمی پروستات Free Prostate-specific antigen FPSA
هورمون جنسی محرک فولیکولی Follicle-stimulating hormone FSH
آزمایش قارچ در بیماری های پوستی و ناخن Fungi Fungi

 

G

تشخیص بیماری فاویسم Glucose -6 – phosphate dehydrogenase G-6-PD
تشخیص دیابت بارداری همراه با پودر گلوکز Glucose Challenge Test GCT
هورمون رشد Growth hormone GH
تشخیص دیابت بارداری همراه با پودر گلوکز (قند خون ناشتا، یک دو و سه ساعت بعد از خوردن گلوکز) Glucose tolerance test GTT

 

H

هپاتیت A Hepatits A Virus HAV
تشخیص غلظت خون Hemoglobin Hb – Hgb
هپاتیت ث Hepatitis C HCV
آنتی بادی هسته هپاتیت ب Hepatitis B core antibody HBc Ab
آنتی ژن هسته هپاتیت ب Hepatitis B core antigen HBc Ag
سطح آنتی بادی هپاتیت ب Hepatitis B surface antibody HBs Ab
سطح آنتی ژن هپاتیت ب Hepatitis B surface antigen HBs Ag
ویروس هپاتیت ب Hepatitis B Virus HBV
سطح آنتی ژن e هپاتيت B Hepatitis B e antibody HBe Ab
سطح آنتی بادی e هپاتيت B Hepatitis B e antigen HBe Ag
گنادوتروپین جفتی انسان – بتا هاش سه ژ – بتا اچ سی جی Human chorionic gonadotropin HCG – Beta HCG
بی کربنات Bicarbonate HCO3
تشخیص غلظت خون Hematocrit Hct
لیپوپروتئین با زنجیره سنگین High-density lipoprotein HDL
تشخیص عفونت با ویروس جنسی هرپس Herpes IgG HSV IgG
تشخیص عفونت با ویروس جنسی هرپس Herpes IgM HSV IgM
ویروس نشانگان نقص ایمنی Human immunodeficiency virus HIV
در تشخيص بيماری و عفونت معده با باكتری هليكوباكتر پيلوری Helicobacter pylori H. pylori
ویروس زگیل تناسلی Human papillomavirus HPV

 

I

سیستم استاندارد بین المللی تست pt International normalization ratio INR

 

K

میزان پتاسیم که به صورت یونیزه در سرم خون یافت می‏شود‏ Potassium K

 

L

تشخیص بیماری های قلبی (این آنزیم در گلبول قرمز نیز وجود دارد) Lactat dehydrogenase LDH
لیپوپروتئین با زنجیره سبک Low-density lipoprotein LDL
بیماری خود ایمنی Lupus erythematosus LE
هورمون جنسی Luteinizing hormone LH

 

M

تست معمول آگلوتيناسیون براي تشخيص بروسلوز (تب مالت) 2Mercaptoethanol 2ME
میانگین وزن هموگلوبین در یک گلبول قرمز Mean corpuscular hemoglobin MCH
میانگین غلظت هموگلوبین در گلبول های قرمز Mean corpuscular hemoglobin concentration MCHC
میانگین حجم گلبول های قرمز Mean corpuscular volume MCV
میزان منیزیم که به صورت یونیزه در سرم خون یافت می‏شود‏ Magnesium Mg
میانگین حجم پلاکت Mean Platete volume MPV
عکس برداری با استفاده از مغناطیس Magnetic resonance imaging MRI
تست اعتیاد Multi Drug Multi Drug

 

N

میزان سدیم که به صورت یونیزه در سرم خون یافت می‏شود‏ Sodium Na

 

O

تشخیص خون مخفی در مدفوع Occult Blood OB
تست اعتیاد Opium Test OP

 

P

آزمایش نمونه‌ های سلولی برداشته شده از قسمت گردن رحم در بانوان برای تشخیص سرطان، عفونت و یا التهاب Pap Smear Pap
گسترش خون محیطی به منظور بررسی مرفولوژی گلبول های خون Peripheral blood smear PBS
واکنش زنجیره ای پلیمراز (روش انجام برخی تست ها) Polymerase chain reaction PCR
اندازه گیری میزان هورمون جنسی پروژسترون در خون Progestrone Proges
اندازه گیری هورمون پاراتیروئید Parathyroid Hormone PTH
زمان پروترومبین جهت تشخیص صحت عملکرد مسیر خارجی انعقاد خون Prothrombin time PT
زمان ترومبوپلاستین جهت تشخیص صحت عملکرد مسیر داخلی انعقاد خون Partial Thromboplastin Time PTT

 

R

فاکتور روماتید جهت تشخیص بیماری روماتیسم Rheumatoid Arthritis Factor RF
جهت تشخیص بیماری سیفلیس Rapid plasma reagin RPR (VDRL)
اندازه گیری میزان آنتی بادی سرم سرخچه Anti Rubella IgG Rubella IgG
اندازه گیری میزان آنتی بادی سرم سرخچه Anti Rubella IgG Rubella IgM

 

S

کشت مدفوع Stool calture S/C
تست مدفوع Stool Exam S/E
آنالیز مایع منی Semen Analysis Semen Analysis
کشت مایع منی (اسپرم) Semen Culture Semen Culture

 

T

تست چربی خون Triglycerides TG
اندازه گیری میزان حاملین آهن خون Total iron-binding capacity TIBC
برای تشخیص عفونت توکسوپلاسما گونديی Anti Toxoplasma IgG Toxo IgG
برای تشخیص عفونت توکسوپلاسما گونديی Anti Toxoplasma IgM Toxo IgM
اندازه گیری میزان سطح هورمون محرک تیروئید Thyroid-stimulating hormone TSH
اندازه گیری میزان سطح هورمون تری-یدوتیرونین Triiodothyronine  T3
اندازه گیری میزان سطح هورمون تیروکسین Thyroxine T4
اندازه گیری میزان سطح آنتی بادی تیروئید پراکسیداز ThyroPerOxidase Antibodies TPO Ab
اندازه گیری میزان سطح آنتی بادی تیروگلوبولین Thyroglobulin Antibody TgAb
اندازه گیری میزان هورمون جنسی تستوسترون در خون Testostrone Testostrone

 

U

آنالیز کامل ادرار Urine Analysis U/A
کشت ادرار Urine Culture U/C
میزان کلسیم ادرار Urine Calcium Urine Ca
میزان پروتئین ادرار Urine Protein Urine Pro
میزان کراتین ادرار Urine Creatin Urine Cr
اندازه گیری حجم ادرار 24 ساعته Urine Volume Urine Vol

 

V

جهت تشخیص بیماری سیفلیس Venereal Disease Research Laboratory VDRL (RPR)

 

W

تست معمول آگلوتيناسیون براي تشخيص بروسلوز (تب مالت) Wright Agglutination Test Wright

 لطفا با نظرات ارزشمند خود ما را در بهتر کردن مطالب یاری فرمایید. 

ادامه مطلب...

سلامتی شما یکی از بار ازرش ترین چیزهایی است که دارید. با این وجود همیشه و مواردی هست که باعث بیماری شما می‏شود. یکی از بهترین راه ها، تقویت سیستم ایمنی است که به شما برای زندگی سلامتر و شاد تر در زندگی کمک می‏کند‏. به قول معروف عقل سالم در بدن سالم پس با دانستن مواردی می‏توان بدنی سالم نیز داشت. در این مطلب مهم ترین مطالب در مورد سلامت، از مقالات و کتب خارجی استخراج و خلاصه شده. توجه شما را به این مطالب جلب می نماییم.


1 ورزش روزانه

ورزش در حد متوسط و مداوم شما را سالم تر می‏کند‏. (1) افزایش سلامتی هم سیستم ایمنی را افزایش می‏دهد که مستقیما روی بیمار شدن کمتر شما تاثیر گذار خواهد بود.
سعی کنید اغلب روز ها راه رفتن سریع 30 دقیقه ای انجام دهید (2) (ضربان قلب افزایش پیدا کند).
برای پیاده روی می توانید یک همراه مشتاق پیدا کنید که این ورزش برایتان لذت بخش شود. همراه میتواند یک دوست خوب باشد و یا حتی حیوان خانگیتان.
اگه حوصله ی پیاده روی و ورزش ندارید، خودتان را سرگرم یک بازی مورد علاقه تان کنید. این یک ترفند سرگرم کننده برای ورزش است. مثل: صخره نوردی، اسکیت، قایقرانی، فوتسال و...


2 گاهی آفتاب بگیرید

بسیار از شهروندان امریکایی دچار کمبود ویتامین D هستند. (3) در ایران نیز با اینکه بیشتر کشور ما آفتاب خیز است اما به علت پوشش و فرهنگ و عرف جامعه ایرانیان نیز دچار کمبود ویتامین D هستند. این ویتامین دارای تاثیر بلند مدت روی سلامت عمومی بدن انسان دارد. بهترین روش برای جذب ویتامین D، در معرض آفتاب مستقیم قرار گرفتن در حد متوسط است.


3 خواب کافی 7-8 ساعت در شب

محرومیت از خواب میتواند احتمال و پذیرش بیماری را در شما افزایش دهد. (4)
خواب کافی در شب باعث کمک به تجدید سیستم ایمنی طبیعی بدن می‏شود‏.علاوه بر این خواب بیشتر در مراحل اولیه بیماری میتواند نقش موثری در بهبود بیماری شما بازی کند.


4 اجتناب از دود سیگار و دخانیات

همه ی ما به خوبی در مورد عوارض دخانیات می دانیم و سعی در اجتناب استعمال دخانیات داریم، اما حتی بودن در فضایی که دود حاصل از سیگار و سایر دخانیات در آنجا وجود داد، می‏تواند عملکرد سیستم ایمنی بدن را کاهش دهد. (5)
پس برای سلامتی نکات زیر برای شما ضروری است
اگر شما فرد سیگاری هستید، باید آن را ترک کنید
اگر دوستان یا اعضای خانواده سیگاری هستند، سعی کنید آن ها را تشویق به ترک دخانیات نمایید. اگر تشویق شما موثر نبود، از در معرض قرار گرفتن دود حاصل از استعمال سیگار دوری کنید بخصوص زمانی که در فصول شیوع بیماری (سرماخوردگی، آنفلانزا و...) هستید.
لازم به توضیح است که کشیدن قلیان (خصوصا قلیان های عمومی) علاوه بر مضرات حاصل از استنشاق تنباکو، می‏تواند باعث بیماری سل در شما شود. و حتی تعویض سر قلیان های یکبار مصرف نمیتواند از جلوگیری از بیماری سل (عامل آن باکتری Mycobacterium-tuberculosis است) شود.


5 کاهش مصرف کافئین (چای و قهوه) و الکل

کافئین و الکل ممکن است در حد اعتدال خوب باشند اما مصرف بیش از حد می‏تواند سیستم ایمنی شما به خطر بیاندازد. (6) به یاد داشته باشید که برای تامین آب بدن، بهترین منبع آب سالم است.

بسیار برای دوری از کاهش استرس و برای مشکلات خواب، به مصرف الکل و کافئین (مثل چای و قهوه) روی می‏آورند. اما بخاطر داشته باشید اگر در طول روز خواب کافی و داشته باشید، به همان اندازه کمتر به الکل و کافئین روی می آورید. (7)

منابع

1 http://www.health.harvard.edu/flu-resource-center/how-to-boost-your-immune-system.htm

2 http://www.webmd.com/cold-and-flu/10-immune-system-busters-boosters

3 http://www.motherearthnews.com/natural-health/strengthen-your-immune-system-zmaz10aszraw.aspx?PageId=3#axzz3NAL8b9Zz

4 http://www.motherearthnews.com/natural-health/strengthen-your-immune-system-zmaz10aszraw.aspx?PageId=4#axzz3NAL8b9Zz

5 http://www.prevention.com/health/healthy-living/10-ways-youre-harming-your-immune-system?s=9

6 http://www.health.harvard.edu/flu-resource-center/how-to-boost-your-immune-system.htm

7 http://www.mindbodygreen.com/0-8072/5-simple-steps-to-boost-your-immune-system.html

ادامه مطلب...

این بیماری ویروسی اولین بار در سال 1931 طی یک تحقیق و بررسی در بین اپیدمی بیماری گوسفندان یک مزرعه در دره ریفت در کنیا دیده شد به همین علت نام این بیماری را که نام محل است، نامگذاری کردند. دره ریفت دره ی بسیار طویلی است که کشور های تانزانیا، کنیا و اتیوپی عبور می کند.

تب دره ریفت RVF یک بیماری آربوویروسی (منتقله از طریق بندپایان) و مشترک بین انسان و دام است این بیماری بیشتر در حیوانات مشاهده می‏شود و این بیماری معمولاً در انسان ملایم و خفیف است ولی گاهی، موارد حاد بیماری از جمله تب خونریزی‌دهنده و التهاب مغز و پرده‌های آن (مننگو-آنسفالیتی) و مرگ‌ ومیر نیز دیده شده است (حدود ۱درصد).

ساختار ویروس تب دره ریفت

عامل بیماری

عامل بیماری تب دره ریفت ویروسی از جنس فلبوویروس می‌باشد که واجد غشاء بوده، و ژنوم آن به صورت آران‌ای تک‌رشته‌ای و سه قسمتی می‌باشد که بصورت سه ناحیه مجزای ریبونوکلئوکسپیدی در ویروس قرار می‌گیرند.

روش های انتقال

گزش پشه آلوده.

تماس پوست خراشیده و آسیب دیده با خون، مایعات بدن و اندامهای حیوانات آلوده در طی ذبح و پس از آن.

مصرف شیر آلوده غیر پاستوریزه و نجوشیده.

استنشاق هوای آلوده به ویروس.

انتقال معمولی بیماری از انسان به انسان گزارش نشده است.

پشه آئدس کاسپیوس یکی از ناقلین تب دره ریفت در حال خونخواری

ناقلین تب دره ریفت

Aedes caspius,

Aedes mcintosh,

Aedes ochraceus,

Culex pipiens,

Culex antennatus,

Culex perexiguus,

Culex zombaensis,

Culex quinquefasciatus

بره هایی که به علت بیماری، مرده متولد شده اند

بیماریزایی در حیوانات

بیماری از طریق گزش پشه آلوده به ویروس بیماری به حیوانات منتقل میگردد. ورود ویروس به یک منطقه سبب آلودگی و مرگ و میر ناگهانی بسیاری از دامها میشود، بطوریکه % 90 برههای آلوده تلف شده و % 100 گوسفندان دچار سقط جنین میگردند. بروز تب دره ریفت موجب ضرر و زیان اقتصادی قابل توجه میگردد.

علائم بیماری در انسان

پس از دوره نهفتگی 2 تا 6 روزه بیمار دچار علائم آنفلوآنزا شامل:

شروع ناگهانی تب، 

سردرد، دردهای عضلانی و کمردرد شده 

گاهی سفتی عضلات گردن، 

ترس از نور، و حالت تهوع اتفاق میافتد.

بطور کلی بیماری در انسان خوش خیم است و در مدت کمتر از یک هفته بیمار بهبود مییابد.

در صورت پیشرفت بیماری علائم آنسفالیت حاد، خونریزی، هپاتیت و گرفتاری چشمی به صورت کاهش بینایی اتفاق میافتد.

بروز خونریزی با %50 مرگ و میر همراه است در صورتیکه در موارد دیگر بندرت اتفاق میافتد.

گسترش و گزارشات این بیماری در نقاط جهان

2016، جمهوری نیجر: 105 مورد 28 مرگ در انسان در منطقه  تهوا گزارش کرده است.

2012 جمهوری موریتانی: در مجموع 36 مورد، از جمله مرگ 18 تن شد

2010، افریقای جنوبی: 237 مورد تایید شده از RVF  گزارش شده در انسان.

2008-2009، ماداگاسکار: مجموع 476 مورد مشکوک به RVF  از جمله 19 مرگ گزارش شده است.

2007، سودان: در مجموع 738 مورد، از جمله 230 مرگ و میر، گزارش شده است.

2006، کنیا: در مجموع 684 مورد شامل 234 مرگ ناشی از RVF در کنیا گزارش شد. 

2006 سومالی: در مجموع 114 مورد شامل 51 مرگ و میر در سومالی گزارش شد. 

2006 تانزانیا: در مجموع 264 مورد شامل 109 مرگ و میر در تانزانیا گزارش شد.

2003، مصر: در سال 2003 ، 148 مورد شامل 27 مرگ RVF گزارش شده است.

2000، عربستان سعودی: 516 مورد با 87 مرگ RVF گزارش شده است . 

2000- یمن 1087 موارد مشکوک، از جمله 121 مرگ و میر گزارش کرده است.

2012 فرانسه: یک زن 53 گزارش شده بود  

2012 انگلستان: و یک مرد 54 ساله که اماکن منشاء عفونت از این موارد گزارش نشده بود.

موریتانی در سال 2012 یک طغیان با موارد انسانی و مرگ و میر را گزارش کرد .در 2013 نیز یک همه گیری حیوانی در سنگال رخ داد رخ داد اما هیچ مورد انسانی گزارش نشد.

در سال 2014، بوتسوانا گزارش شیوع را در  گاو در بخش شمالی کشور (کوبه) در ماه ژولای داد و همچنین  یوع دیگر در ماه آگوست در بز در منطقه جنوب (گابورون) اتفاق افتاد.

در سال 2014، بوتسوانا گزارش شیوع را در  گاو در بخش شمالی کشور (کوبه) در ماه ژولای داد و همچنین  شیوع دیگر در ماه آگوست در بز در منطقه جنوب (گابورون) اتفاق افتاد.

2011 ترکیه: در شمال ترکیه 70 نمونه خونی از بوفالو ،گاو،گوسفند،بز جمع آوری شد و برای حضور آنتی بادی به تب دره ریفت مورد برسی قرار گرفت که از آنزیم های رقابتی آزمون ایمونو سوربنت یا سی الایزا استفاده شد.

اولین شیوع تب دره ریفت در خارج ار افریقا بود و در حال حاضر این احتمال میرود که به دلیل گستردگی پشه های ناقل بیماری در مناطق غیر اندمیک تب دره ریفت نیز گسترش یابد.

عراق: در سال 2012 از 1215 سرم آزمایش شده، 108 نفر مورد مثبت یعنی 8.88% به بیماری  RVFمبتلا بودند. 

نقشه پراکندگی بیماری تب دره ریفت - مناطق صورتی، بیماری به صورت بومی و مناطق زرد بیماری به صورت گزارش هایی تک گیر و مناطق خاکستری، مناطق مشکوک می باشد. این نقشه توسط WHO با کمی تغییرات و به روز رسانی تهیه شده 

تشخیص

از آنجا که علائم های تب دره ریفت، متنوع و غیر اختصاصی هستند، تشخیص بالینی اغلب دشوار است، به خصوص تشخیص از دیگر تب خونریزی دهنده ویروسی و همچنین بسیاری از بیماری های دیگر که باعث تب، از جمله مالاریا، شیگلا، تب حصبه، تب زرد می شوند در مراحل اولیه بیماری دشوار است .

تشخیص قطعی بیماری نیاز به آزمایش دارد که تنها در آزمایشگاههای مرجع در دسترس است. نمونه های آزمایشگاهی ممکن است خطرناک و باید با مراقبت شدید گرفته می شود. عفونت ویروس تب دره ریفت تنها می تواند به صورت  قطعی در آزمایشگاه تشخیص داده شود با استفاده از آزمایش های زیر:

ترانس کریپتاز معکوس واکنش زنجیره ای پلیمراز (RT-PCR) با استفاده از روش الایزا و جداسازی ویروس از محیط کشت.

جابه جایی غیر اصولی و غیر بهداشتی حیوانات ذبح شده آلوده در افریقا

ریسک فکتورهای انتقال بیماری به انسان

افرادی که بدون استفاده از وسایل حفاظتی اقدام به ذبح حیوانات میکنند بخصوص در طی مراسم قربانی.

 کارکنان کشتارگاهها، قصابها، چوپانها.

افرادی که بدون استفاده از پشه بند یا مواد دورکننده حشرات در مناطق آلوده استراحت میکنند.

پیشگیری

استفاده از حشره کشها و مواد دورکننده حشرات بصورت پماد، لوسیون یا اسپری.

پوشیدن لباس مناسب مانند پیراهن آستین بلند و یقه بسته، شلوار بلند و جوارب ساقه بلند در مناطق آلوده.

بکار بردن پشه بند مناسب.

پرهیز از تماس مستقیم با خون و بافت دامهای ذبح شده و بکار بردن ماسک، عینک، دستکش، روپوش، کلاه، پیشبند پلاستیکی بلند و چکمه در هنگام ذبح و تماس با خون و لاشه حیوانات.

از تماس و دستکاری لاشه حیوانات ذبح شده بخصوص پس از قربانی بدون استفاده از وسایل حفاظتی جداً خودداری گردد.

کنترل ناقلین

از دیگر راه های کنترل بیماری جلوگیری از گزش پشه الوده است.

لارو کشی در محل های الوده موثرترین شکل کنترل ناقل است و جاری شدن سیل سبب افزایش زیستگاه لاروی می شود.

درمان

اصول درمان شامل مراقبت بیماران می‏باشد، اخیراً اثرات امیدوارکننده درمان با ریباویرین گزارش شده است.

با دو اقدام حفاظتی عمده:

جلوگیری از گزش پشه.

عدم تماس با لاشه گوسفندان و سایر دامهای ذبح شده. 

دارو ها و واکسن برای انسان

از آنجا که اکثر موارد ابتلای انسانی بیماری نسبتا خفیف و کوتاه مدت هستند، هیچ درمان خاصی برای این بیماران مورد نیاز نیست و برای موارد شدیدتر، درمان در غالب درمان حمایتی است.

واکسن های ناقص برای درمان انسانی توسعه یافته است. با این حال، این واکسن دارای مجوز و به فرم تجاری در دسترس نیست. و به صورت تجربی برای حفاظت از پرسنل دامپزشکی و آزمایشگاهی در معرض خطر استفاده شده است و دیگر واکسن ها تحت بررسی هستند.

دارو ها و واکسن برای حیوانات

شیوع RVF در حیوانات را می توان با یک برنامه پایدار از واکسیناسیون حیوانات کنترل کرد.

فقط 1 دوز از واکسن زنده لازم است برای ارائه ایمنی طولانی مدت اما این واکسن ممکن است سبب سقط در حیوانات باردار شود. 

واکسن ویروس غیر فعال است که اثر جانبی ندارد، اما دوز متعدد به منظور حفاظت در مناطق بومی  و مشکل ساز مورد نیاز است.

سیکل بیماری

اقدامات سازمان بهداشت جهانی

 WHO برای همه گیری بیماری در 2016 نیجر یک تیم چند بخشی شامل اعضای وزارت بهداشت خدمات دامپزشکی و... را فرستاد.

سازمان غذا و کشاورزی سازمان ملل، سازمان جهانی سلامت حیوانات وwho روی سلامت حیوانات و انسان همکاری میکنند.

منابع

Outbreak news. Rift Valley fever, Mauritania. Weekly Epidemiol Rec. 2012 Nov 9; 87(45):438.

World Organisation for Animal Health (OIE). OIE-Listed diseases, infections and infestationsin force in 2014.

http://www.oie.int/en/animal-health-in-the-world/oie-listed-diseases-2014/

Chevalier V. Relevance of Rift Valley fever to public health in the European Union. Clin Microbiol Infect. 2013 Aug; 19(8):705-doi: 10.1111/1469-0691.12163.

World Organisation for Animal Health (OIE). Rift Valley fever, Botswana [Internet]. 2014 [cited 2014 Aug 7]. Available from: http://www.oie.int/wahis_2/public/wahid.php/Reviewreport/Review?page_refer=MapEventSummary&reportid=16068  - See more at: http://ecdc.europa.eu/en/healthtopics/rift_valley_fever/pages/annual-epidemiological-report-2016.aspx#sthash.NrBvukRU.dpuf

Dik B, Yagcı S, Linton YM (2006) A review of species diversity and distribution of

Culicoides Latreille, 1809 (Diptera: Ceratopogonidae) in Turkey. J Nat Hist. 40: 1947–1967.

Linthicum KJ, Anyamba A, Tucker CJ, Kelley PW, Myers MF, Peters CJ (1999) Climate and satellite indicators to forecast Rift Valley fever epidemics in Kenya. Science. 285: 397–400.

Turrel MJ, Bailey CL, Beaman JR (1998) Vector competence of a Houston, Tex-as strain of Aedes albopictus for Rift Valley fever virus. J Am Mosq Cont Assoc. 4: 94–98.

Department of internal medicine, College of Veterinary Medicine , University of Basrah, Basrah, Iraq

Seroepidemiological Study of West Nile Virus and Rift Valley Fever Virus in Some of Mammalian Species (Herbivores) in Northern Turkey

ادامه مطلب...
صفحه1 از7

درباره ی سایت

طراحی سایت پایگاه اطلاع رسانی علوم آزمایشگاهی ایران با جدیدترین تکنولوژی به صورت ریسپانسیو طراحی شده و آماده ی خدمات علمی به کلیه بازدید کنندگان می باشد. 

تبلیغات موجود در این سایت از طریق سفارش در این سایت ثبت شده، و پایگاه اطلاع رسانی علوم آزمایشگاهی ایران هیچ مسئولیت و وابستگی نسبت به محتوای تبلیغات موجود ندارد. 

آمار سایت

در حال بارگذاری آمار